Reyeroord Aardgasvrij

In 2035 moet de Rotterdamse wijk Reyeroord aardgasvrij zijn. Een van de eerste aardgasvrije wijken in Rotterdam. Hoe neem je verschillende bewoners mee in deze transitie?

Dat vraagt om experimenten en nieuwe manieren om het gesprek te voeren met de buurt. Het doel is zoveel mogelijk bewoners te activeren om duurzaam om te gaan met warmte. Samen met Noorderwind & Zeewaardig Service Design werkt Kickstad voor de gemeente Rotterdam aan een effectieve aanpak. We zetten over een periode van 2 jaar de methode design thinking in om tot interventies te komen en meten onze impact. 

Bewoners krijgen van de gemeente de komende vijf jaar (gefaseerd) een aanbod om over te stappen op stadswarmte. Dat vraagt enerzijds om creatieve oplossingen op praktische problemen. Want hoe zit het dan met mijn Cv-ketel als die nu kapot gaat? Maar ook om goede informatievoorziening en het creëren van een gevoel van urgentie. Als je nu bijvoorbeeld een nieuwe keuken koopt, is het verstandig alvast voor een inductiekookplaat te kiezen. Ook als het nog een paar jaar duurt voor je kunt overstappen op stadswarmte.

DESIGN THINKING EN IMPACT METEN

Design Thinking geeft handvatten om complexe vraagstukken op te lossen. Je kunt het zien als denken door te doen. Je werkt gestructureerd met gebruik van ontwerpmethodes en leert door te testen en te verbeteren.  We werken samen met de gemeente in een ontwerpaanpak die bestaat uit drie stappen:

Cocreatie: Samen met het ontwerpteam, de gemeente en wisselende partijen uit de buurt bedenken we manieren om bewoners te betrekken bij de transitie naar aardgasvrij. We borduren voort op bestaande ideeën en activiteiten van de gemeente en bewoners. We brengen ontwerpkracht en een frisse blik waar gewenst in het bestaande proces. 

Veldexperiment: kansrijke ideeën testen we in de wijk. Dat kunnen kleine verbeteringen zijn aan bestaande middelen. Denk aan het toevoegen van visuele flowcharts in anders ‘droge’ nieuwsbrieven. Maar ook grote interventies, zoals het plaatsen van prikkelende objecten in de wijk. 

Meten: we meten de effectiviteit van onze veldexperimenten. In het begin van het proces is een 0-meting gedaan waarin de houding van bewoners ten opzichte van de aardgastransitie is gemeten. We kijken per experiment niet alleen naar praktische leerpunten (hoe kan het experiment beter), maar ook naar de effectiviteit. Verandert de houding ten opzichte van de 0-meting? Deze manier van impact meten is nieuw en in zichzelf een experiment. 

Deze stappen doorlopen we meerdere keren. Zo komen we tot een toolbox van effectieve interventies. Die lessen kan de gemeente de komende jaren gebruiken in Reyeroord en andere wijken in Rotterdam. Het stelt de gemeente in staat zelfstandig op een creatieve manier te blijven experimenten en leren. Hieronder een tweetal voorbeelden van wat tot nu toe effectieve interventies bleken.

3 PRIKKELENDE OBJECTEN

Een van de veldexperimenten was het plaatsen van drie prikkelende objecten: een ankerradiator, een ankerdouche en een stekkerfornuis. De ankerradiator en ankerdouche symboliseren het gebruik van restwarmte uit de haven voor warm water in je huis. Het stekkerfornuis staat voor het overstappen van koken op gas naar inductie. 

De objecten komen bewoners tegen op weg naar de supermarkt, naar school of een ommetje door de buurt. Ze verplaatsen om de zoveel weken door de wijk. Zo word je eens in de zoveel tijd weer even wakker geschud.

STELLINGEN EN STRAATGESPREKKEN

Hoe kom je in gesprek over een moeilijk onderwerp als aardgasvrij? Bewoners krijgen straks de keuze: stap ik over op stadswarmte óf blijf ik nog gebruiken maken van gas en zoek ik zelf in de toekomst een andere oplossing. Door zo nu en dan in de wijk te staan met enkele prikkelende stellingen stimuleren we deze discussie en leren we over de behoeftes. Wat is nog onduidelijk? Welke informatie heb je nodig om te kunnen beslissen? 

Periode: Q3 2020 – nu
Opdrachtgever: Gemeente Rotterdam
Inzet vanuit Kickstad: Jip Pijs
In samenwerking met: Noorderwind, Zeewaardig & Personal Architecture